Lege stoelen in de klas

Van school gestuurd

Voor de oorlog leefden Joodse leerlingen in Amsterdam het leven zoals elke andere scholier – totdat de nazi’s hen steeds verder uit het maatschappelijke leven weerden. Tijdens de zomervakantie van 1941 maakte de Duitse bezetter een ingrijpende anti-Joodse maatregel bekend: voortaan mochten Joodse leerlingen alleen nog maar naar Joodse scholen. De gemeente Amsterdam voerde de operatie uit. Van álle reguliere scholen werden de Joodse leerlingen weggestuurd. Veel leerlingen die hbs, lyceum of gymnasium deden op de Amsterdamse middelbare scholen, kwamen noodgedwongen op het haastig opgerichte Joods Lyceum Amsterdam terecht.
Nadat de massale deportaties begonnen en leerlingen onderdoken of opgepakt werden, werden de klassen leger en leger. Het Joods Lyceum sloot in najaar 1943.

Audiotour met leerlingstemmen

Sommige oud-leerlingen die de Holocaust overleefden hebben na de oorlog hun persoonlijke levensverhalen verteld. Ze schreven erover, lieten zich interviewen of gingen langs op scholen. In de audiotour bij de tentoonstelling zijn korte audiofragmenten te horen, gebaseerd op citaten van die oud-leerlingen.
Deze fragmenten zijn ingesproken door hedendaagse scholieren van het Spinoza Lyceum, Vossius Gymnasium, Het Amsterdams Lyceum, Gerrit van der Veen College, Barlaeus Gymnasium en Metis Montessori Lyceum. De meeste leerlingen op het Joods Lyceum kwamen van die scholen of hun voorlopers.

Gevolgen van discriminatie en uitsluiting

Deze expositie toont hoe de Holocaust ook in de klaslokalen kwam. In tekst, beeld en audio wordt duidelijk gemaakt hoe ingrijpend de levens van tieners destijds werden bepaald door de verstrekkende gevolgen van discriminatie, uitsluiting en vervolging. Nu, 85 jaar na de oprichting van het Joods Lyceum, roept de tentoonstelling op discriminatie en uitsluiting niet te accepteren. Vrijheid is nooit vanzelfsprekend.

Deze tentoonstelling is in andere vorm te zien op 5 middelbare scholen in Amsterdam.